Türk Devletleri Teşkilatına Ankara Merkezli İdealist Vizyon Yerine İsrail-Azerbaycan Eksenli Seküler Vizyon mu?

✨ Yazıyı özetle ve sesli okuDil TürkçeEnglishDeutschالعربية

Özet ve ses yapay zekâ tarafından oluşturulur; ses gerçek bir kişiye ait kayıt değildir. Ayrıntılar için yazının tamamını okuyun.

Mustafa Özbay / Ekonomist-CFO-Yazar

Son günlerde Türkiye ile Azerbaycan ilişkilerinde su yüzüne çıkan başörtüsü gerilimi, Bakü’den Ankara’ya verildiği düşünülen “Eğitim politikalarımıza ve iç işlerimize müdahale etmeyin” mesajları ve ardından gelen karşılıklı sert değerlendirmeler, sıradan bir diplomasi kazası veya ideolojik bir tartışma değildir. Resmin tamamına bakıldığında, Türk Devletleri Teşkilatı’nın (TDT) geleceğine dair Ankara merkezli idealist vizyon ile İsrail-Bakü eksenli pragmatik vizyonun örtülü mücadelesinin yaşandığını düşünüyorum.

BM Genel Kurulu’nda İsrail Başbakanı kürsüye çıktığında onlarca ülkenin salonu terk etmesine karşın Azerbaycan delegasyonunun koltuğunda oturmaya devam etmesi, Aliyev’in İsrail yönetimiyle temaslarını ve kritik enerji/ticaret bağlarını sürdürmesi bu tablonun tesadüf olmadığını gösteriyor. Bakü; Karabağ Zaferi’nin üzerinden belirli bir süre geçtikten sonra Ankara ile arasına mesafe koyarak Özbekistan ve Kazakistan gibi Orta Asya aktörleriyle ikili temaslarını derinleştirmiş, Türk dünyasına İsrail ve küresel sistemle entegre yeni bir çerçeve çizme çabasına girmiştir.

1. Karabağ’dan Tel Aviv Stratejisine: “Gölge Hami” Arayışı

Türkiye, Karabağ’da Azerbaycan’a verdiği sınırsız askeri ve diplomatik destekle bölgesel gücünü kanıtlamış ve Türk dünyasının “doğal banisi” konumunu pekiştirmişti. Ancak zafer elde edildikten sonra Bakü, güvenlik ve dış politika mimarisini yalnızca Ankara’nın ekseninde tutmak istemedi.

Bakü yönetimi; savunma teknolojileri, istihbarat paylaşımı ve Ceyhan üzerinden İsrail’e akan petrol ticaretiyle Tel Aviv ile kurduğu stratejik ortaklığı daha da derinleştirdi. İsrail, Azerbaycan için yalnızca bir silah tedarikçisi değil; Batı küresel finansı ve lobileri nezdinde koruyucu bir şemsiye haline geldi. Bu durum, Bakü’ye Türk dünyası siyasetinde Ankara’dan bağımsız manevra yapma alanı kazandırdı.

2. Ankara’ya Rağmen Çizilmeye Çalışılan Yeni Türk Birliği Çerçevesi

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın hayalini kurduğu Türk Devletleri Birliği; anti-Siyonist, anti-emperyalist ve Doğu-Batı dengesinde bağımsız bir güç odağı olmayı hedefliyordu. Ancak Tel Aviv ve Batılı stratejistler açısından, Türkiye’nin liderliğindeki ve İslam dünyasıyla senkronize hareket eden güçlü bir Türk Bloku büyük bir tehdit unsuru olarak görülmeye başlandı.

İşte tam bu noktada İsrail-Azerbaycan iş birliği yeni bir diplomatik çerçeve sunmaktadır:

• Seküler ve Pragmatik Eksen: Orta Asya’daki Türk cumhuriyetlerinin (Özbekistan, Kazakistan) muhafazakâr veya siyasal İslamcı söylemlerden ziyade, laik/seküler devlet yapısını ve ekonomik istikrarı önceliklendiren refleksleri Bakü tarafından konsolide ediliyor.
• Ankara’nın Kadraj Dışına İtilmesi: Türk Devletleri Teşkilatı’nın idari ve fikri ağırlık noktası; Ankara’nın iddialı/müdahaleci söylemlerinden uzaklaştırılarak, Tel Aviv ve Batı ile ticari engeli olmayan Bakü-Orta Asya hattına kaydırılmak isteniyor.

Başörtüsü krizi üzerinden Bakü’nün gösterdiği sert tepki, aslında Türkiye’nin sosyo-politik modelinin Türk dünyasına ihraç edilmesine koyulan açık bir ambargodur.

3. Yeni Mimari Nereye Evriliyor?

Görünen o ki; İsrail’in istihbarat, teknoloji ve küresel lobi desteğini arkasına alan İlham Aliyev, Türk dünyasının yeni jeopolitik oyun kurucusu olmaya soyunmaktadır. İsrail’in desteğiyle kurgulanan bu “Yeni Türk Birliği” çerçevesinde;

• Türkiye’nin Karabağ’da verdiği askeri desteğin meyveleri toplanmış ancak Ankara kararların tek belirleyicisi olmaktan çıkarılmaya çalışılmaktadır.
• Erdoğan’ın “küresel adalet” ve Filistin odaklı dış politikası, Türk dünyasının ortak ajandası olmaktan bilinçli olarak uzaklaştırılmaya çalışılmaktadır.
• Bakü, Türk dünyasını Tel Aviv ve Batı küresel sistemiyle çatışmayan, tam aksine bu güçlerle uyumlu çalışan pragmatik bir enerji ve ticaret koridoruna dönüştürmeye çalışmaktadır.

Sonuç

Soru şudur: Türkiye, Karabağ zaferindeki askeri ve diplomatik mimarlığına rağmen, kurucusu olduğu Türk Birliği’nin ideolojik ve siyasi liderliğini İsrail destekli pragmatik bir Bakü aksına kaptırmayı kabul edecek mi? Yoksa Türk dünyasındaki bu sessiz güç kaymasına karşı masadaki ağırlığını yeniden hissettirecek hamleler mi yapacak?

FREENEWS · OKUMAYA DEVAM

Bunlar da ilginizi çekebilir

Jeopolitik Analiz ve DosyaAnkara-Bakü Hattında “Stratejik Müttefiklik” ve Kültürel Sürtüşmeler: Kriz mi, Ayar mı?Habere geç →Jeopolitik Analiz ve DosyaTürkiye-Mısır-Somali İttifakı İsrail’i ÇıldırtıyorHabere geç →Saha Raporları / Gönüllü MuhabirlerKılıçdaroğlu’ndan Azerbaycan’a başörtüsü çağrısı: “Kadınları özgür bırakın”Habere geç →Saha Raporları / Gönüllü Muhabirler“İsrail değil, Riyad”Habere geç →Jeopolitik Analiz ve DosyaNurculuk bahane fon soygunu şahane! Selim Çoraklı’nın analiziHabere geç →